Belangrijkste conclusies
- Deze crash is niet veroorzaakt door een fundamentele verandering, maar is het gevolg van een abrupte marktbeweging die ontstond toen beleggers hun posities in edelmetalen ineens massaal verkochten.
- De markt blijft waarschijnlijk onrustig: hoewel langetermijnbeleggers mogelijk nu goud en zilver zullen gaan kopen, zullen de prijzen op de korte termijn sterk fluctueren, aangezien beleggers hun hefboomposities afbouwen.
- De fundamentele bull case voor goud blijft intact; die van zilver is kwetsbaarder.
Zowel president Trumps verrassende keuze voor de volgende Fed-voorzitter als de huidige oververhitte markt hebben geleid tot de huidige aanhoudende, historische correctie van de goud- en zilverprijs.
Op vrijdag 30 januari begon een van de meest heftige voorbeelden van uitverkoop van edelmetalen, die in de moderne geschiedenis heeft plaatsgevonden. De goudprijs daalde 9%, van 5.390 dollar per troy ounce naar 4.895 dollar. Dat is de grootste daling binnen één dag sinds begin jaren tachtig. De zilverprijs stortte nog dramatischer in en daalde rond het middaguur maar liefst 35% - de grootste daling die ooit binnen één dag heeft plaatsgevonden. Zilver daalde uiteindelijk 26% en kwam uit op 85 dollar per ounce, terwijl de openingskoers afgelopen vrijdag 115 dollar was.
De verliezen waren buitengewoon groot: goud en zilver verloren binnen één handelssessie bij elkaar opgeteld ongeveer 7 biljoen dollar aan marktwaarde. Er was sprake van een perfect storm, waarin een massale afbouw van posities, hefboomposities en liquiditeitsbeperkingen een massale liquidatie veroorzaakte.
Deze uitverkoop volgde op een waanzinnige stijging. De spotprijs van zilver steeg op 28 januari naar 116,61 Amerikaanse dollars versus 30,82 dollar een jaar daarvoor. Dat is een stijging van grofweg 278%. In dezelfde periode steeg goud van 2.757,71 dollar naar 5.400,88 dollar, een stijging van ongeveer 96% .
Alleen al in januari steeg goud 29% en zilver 68%, waardoor de prijzen in korte tijd te hard stegen, beide markten ramvol speculatieve posities zaten en gestimuleerd werden door een steeds optimistischer sentiment onder beleggers.
Waardoor stortte de markt in elkaar?
Volgens Nitesh Shah, hoofd grondstoffen bij WisdomTree, zal 30 januari waarschijnlijk de boeken ingaan als een van de meest volatiele dagen ooit voor goud en zilver. “Dit zijn prijsfluctuaties die je normaal gesproken in de loop van een jaar verwacht, niet binnen één handelssessie.”
Analisten wijzen op de plotselinge verandering in de politieke omstandigheden, die als katalysator werkte. Door de benoeming van Kevin Warsh als volgend voorzitter van de Federal Reserve werd het politieke risico in de ogen van beleggers minder groot. Daardoor werd het momentum van edelmetalen ook minder groot en pasten beleggers hun posities sterk en abrupt aan.
De echte oorzaak was echter van mechanische aard. “Het was een kwestie van liquiditeit”, zegt Luigi de Bellis, hoofd onderzoek bij Equita. “Door de steeds grotere volatiliteit werden verkopen versterkt door risicolimieten, margin calls en strategieën om de volatiliteit te beheersen. Zilver, dat een minder liquide en speculatievere markt is, versterkte de koersdalingen, omdat zoveel beleggers daar dezelfde positie hadden ingenomen.”
Kerstin Hottner, hoofd grondstoffen bij Vontobel, beschrijft het als een klassieke deleveraging-schok: “Beleggers met grote speculatieve posities werden massaal gedwongen uit te stappen uit een drukke momentumhandel toen stop-loss orders en margin calls een kettingreactie veroorzaakten op de markt.”
Cruciaal is dat de crash niet is veroorzaakt door een plotselinge verandering van de onderliggende, fundamentele omstandigheden. “De inflatiecijfers veranderden niet ineens. De politieke verwachtingen kantelden ook niet van de ene op de andere dag”, zegt Naeem Aslam, CIO bij Zaye Capital Markets. “Wat sneuvelde, was de aanname dat activa die als defensief worden beschouwd, onder druk makkelijk verkoopbaar zouden blijven.”
De uitverkoop deed geen afbreuk aan de rol van goud en zilver als veilige havens. Maar het liet wel zien dat zelfs defensieve activa volatiel kunnen worden wanneer beleggers gelijktijdig dezelfde transacties doen.
Onderliggende redenen om in goud en zilver te beleggen intact
Ondanks de heftige marktbeweging beschouwen de meeste strategen dit niet als het einde van de edelmetalencyclus.
Shah stelt dat de onderliggende marktdynamiek van goud en zilver wél structureel verandert: “Het koperspubliek voor goud breidt uit naar Chinese verzekeraars, Indiase pensioenfondsen en goudproducten, digitaal en in de vorm van digitale tokens op een blockchain, die hard groeien. Dat duwt de prijzen naar een niveau dat traditionele waarderingsmodellen moeilijk kunnen vatten.”
De omvang van de correctie – tot nu toe ongeveer 1.200 dollar van piek tot dal – doet denken aan eerdere harde dalingen die uiteindelijk instapmomenten voor institutionele kopers markeerden. Claudio Wewel, valutastrateeg bij J. Safra Sarasin, merkt op dat goud waarschijnlijk nog een grote macro-economische schok nodig heeft om definitief onder het psychologisch belangrijke niveau van 4.000 dollar uit te komen. “We zijn dicht bij het dieptepunt, maar de volatiliteit zal op de korte termijn waarschijnlijk hoog blijven.”
Invesco-strateeg Luca Simoncelli is het daarmee eens: “De fundamentele en strategische aantrekkingskracht van goud en zilver blijft hetzelfde. Blootstelling aan edelmetalen is steeds meer iets strategisch, en niet iets tactisch.”
Wat betekent dit voor de lange termijn?
Shah gelooft dat de enorme harde daling speculanten die op de korte termijn mikken zal afschrikken, maar kansen biedt voor beleggers die over een langere horizon beschikken: “De markt heeft mogelijk een groot deel van de speculatieve zeepbel verdreven. Daardoor ontstaat ruimte voor strategische langetermijnkopers om hun portefeuille anders in te richten.”
Hottner van Vontobel blijft positief over goud en wijst op wat er blijvend meezit. “Centrale banken kopen goud, er komt geld binnen via goud-ETF’s, er is vraag naar veilige havens en er is sprake van een devaluatie van [bepaalde] valuta. Dat zijn sterke, structurele factoren. Wij blijven overwogen in goud en beschouwen de correctie als een instapmoment.”
Deze mening delen Wewel van J. Safra Sarasin, die hier aan toevoegen dat een belegging in goud op de middellange termijn nog steeds wordt ondersteund door de geopolitieke ontwikkelingen en institutioneel wantrouwen in fiatgeld. “De grote geopolitieke onzekerheid en druk op de rechtsstaat in de VS zullen waarschijnlijk het vertrouwen in de dollar blijven aantasten. We verwachten dat goud het goed zal doen in de aanloop naar de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen. Daarom zijn we geneigd de huidige correctie te zien als een kans om in te stappen.”
Zilver is echter een ander verhaal: de industriële vraag blijft zwak, vooral omdat zonnepaneelfabrikanten steeds minder zilver gebruiken. “Aangezien speculatieve posities nog steeds de zilverprijs bepalen, blijven wij erbij weg”, zegt Hottner. “De prijs is losgekoppeld van de fundamentele factoren.”
