Belangrijkste punten
- Uit de prijzen van afgesloten rentecontracten blijkt dat professionele beleggers en andere marktpartijen niet verwachten dat de ECB op 23 juli de rentes gaat verhogen. Afgelopen maand verhoogde de Europese Centrale Bank de beleidsrente nog met 0,25 procentpunt naar 2,25%.
- Als de olieprijs stijgt, kan de inflatie de komende maanden wel omhoog gaan. Maar volgens economen zijn er weinig aanwijzingen dat de laatste inflatiegolf hogere lonen en nieuwe prijsverhogingen heeft uitgelokt die de inflatie verder aanjagen.
- Analisten verwachten wel in september een renteverhoging en daarna de rest van het jaar geen renteverhogingen meer.
De meest waarschijnlijke uitkomst van de vergadering van de Europese Centrale Bank op 23 juli is dat de rentes hetzelfde blijven, ook al is de oorlog met Iran opnieuw opgelaaid en zijn de energieprijzen opnieuw gestegen.
Maar doordat de olieprijs weer is gestegen, is moeilijker te voorspellen hoe hoog de inflatie de komende tijd zal uitvallen. Dat maakt een scenario van verdere verkrapping later dit jaar waarschijnlijker. Dat zou dan bedoeld zijn om de inflatie te laten dalen naar de doelstelling voor de middellange termijn die de ECB hanteert: 2,00%.
Op de renteswapmarkt – de derivatenmarkt waar beleggers handelen op basis van hun verwachtingen over de toekomstige rente – wordt momenteel ervan uitgegaan dat de rente deze maand niet zal stijgen en dat er de rest van dit jaar nog één of twee renteverhogingen komen. De markt gaat uit van 85% kans op een renteverhoging van een kwart procentpunt in september.
„Aangezien de ECB vorige maand krachtig heeft gehandeld, hoeft ze de rentes deze maand niet opnieuw te verhogen; meer dan 90% van de economen verwacht dat de rente 2,25% zal blijven”, zegt Michael Field, hoofdstrateeg Europese markten bij Morningstar.
„Er zijn op het moment zoveel factoren onzeker. Zo is totaal duidelijk of de oorlog in Iran zal blijven doorgaan en of de olieprijzen – en daarmee de inflatie – de komende maanden verder zullen stijgen,” zegt hij.
Gaat de ECB de rente deze week verhogen?
„Er zijn talloze redenen waarom de ECB deze maand zal afwachten voordat zij opnieuw de rente verhoogt. Tijdens de vergadering in september kan het ECB-bestuur een beslissing nemen op basis van extra inflatie- en groeiprognoses. Tegen die tijd beschikt het namelijk over nog twee maanden inflatiecijfers: die van juli en augustus,” zegt Ulrike Kastens, senior econoom bij DWS.
De definitieve inflatie in de eurozone in juni was 2,8%, wat overeenkomt met de voorlopige raming en lager is dan de consensusprognose van 3,0%, maar wel nog steeds hoger dan de doelstelling van de ECB. De kerninflatie, waarbij componenten waarvan de prijs sterk heen en weer schommelt, zoals die van energie en voedingsmiddelen niet worden meegerekend, was 2,4%, lager dan in mei (2,5%).
Carsten Brzeski, wereldwijd hoofd macro-economie bij ING, verwacht ook dat de ECB deze week de rente niet zal wijzigen. Volgens hem ontbreken nieuwe ECB-prognoses over inflatie en groei en is daardoor een beleidswijziging op dit moment onwaarschijnlijk. Wel hebben de recent hogere olieprijzen argumenten die pleiten vóór een nieuwe renteverhoging later dit jaar versterkt. Dat zou sommige haviken binnen de ECB ertoe kunnen verleiden om beleidsmakers te stimuleren om sneller in te grijpen.
„In plaats van zomerse rust ziet het ernaar uit dat er op de vergadering deze week een laatste confrontatie zal plaatsvinden tussen haviken en duiven, voordat iedereen de zonnebrandcrème tevoorschijn haalt,” zegt Brzeski.
Volgens Felix Schmidt, senior-econoom bij Berenberg, kan de ECB de depositorente deze week op 2,25 % laten staan, omdat tweede-ronde-effecten zijn uitgebleven – ofwel het fenomeen dat bedrijven hogere kosten doorberekenen aan consumenten, die op hun beurt dan hogere lonen eisen.
„ECB-voorzitter Christine Lagarde zal tijdens de persconferentie geen vooruitblik geven, zodat ze de vergaderingen die dit jaar nog resteren maximale flexibiliteit houdt”, zegt hij.
Martin Wolburg, senior-econoom bij Generali Investments, verwacht ook een rentepauze op 23 juli: „Hoewel de bestuursleden over het algemeen op de toon van haviken hebben gecommuniceerd, hebben de recente inflatiecijfers en de gedaalde energieprijzen voor enige verlichting gezorgd.”
Op basis van de prognoses van de ECB-staf voor juni liggen de vooruitzichten voor de inflatie nu dichter in de buurt van het gunstige scenario dan van het basisscenario. Daardoor kan de ECB de basisrente voorlopig op 2,25 % houden, zegt hij. „Maar we erkennen dat gezien de risico’s nog steeds in de richting van een laatste renteverhoging wijzen, die waarschijnlijk in september zal plaatsvinden, vooral als de recente weer geëscaleerde vijandelijkheden tussen de VS en Iran aanhouden.”
Wat zijn de belangrijkste ECB-rentes?
In juli 2022 begon de ECB met een serie renteverhogingen: de depositorente ging in tien verhogingen op rij van -0,50% naar 4,00%. Vanaf september 2023 verlaagde de ECB de rente acht keer, waardoor de referentierente weer 2,00% werd en het ECB-bestuur in juni weer een verkrappingsbeleid startte.
Sinds 17 juni zijn de drie basisrentes van de ECB:
- Depositorente: 2,25% (dit was 2,00%)
- Herfinancieringsrente: 2,40% (dit was 2,15%)
- Marginale beleningsrente: 2,65% (dit was 2,40%)
Zal de inflatie in de eurozone weer stijgen?
De recente gestegen olieprijzen zijn veroorzaakt door hernieuwde bezorgdheid of de scheepvaartroutes in de Golf veilig zijn en de escalatie tussen Washington en Teheran. Dat heeft de angst weer versterkt dat een nieuwe energieschok de inflatievooruitzichten in de eurozone zou kunnen bemoeilijken.
De prijs van een vat Brent-olie is ongeveer 16% gestegen sinds de spanningen begin juli opnieuw oplaaiden.
„De olieprijzen zijn recent opnieuw gestegen, maar niet zo hard als in maart en april”, zegt Kastens van DWS. „Afgaand op de oliefuturesmarkten zullen de prijzen waarschijnlijk verder dalen. De energieprijs zal daarom in de toekomst waarschijnlijk de inflatie sterker afremmen.”
Kastens verwacht dat de inflatie in de tweede helft van volgend jaar weer op 2% zal uitkomen en mogelijk zelfs iets lager. De kerninflatie zal waarschijnlijk iets hoger blijven, vooral door de inflatie van diensten.
In haar inflatieprognose van 11 juni heeft de ECB-staf zijn verwachtingen bijgesteld. Het gaat nu uit van een inflatie van gemiddeld:
- 3,0% in 2026 (dit was 2,6%)
- 2,3% in 2027 (dit was 2,0%)
- 2,0% in 2028 (dit was 2,1%)
Voor de kerninflatie (dus exclusief onderdelen waarvan de prijs sterk varieert, zoals energie en voedingsmiddelen) gaat de ECB-staf uit van gemiddeld 2,5 % in 2026 en 2027, en 2,2 % in 2028. Afgelopen maart ging de staf nog uit van 2,3 % in 2026, 2,2 % in 2027 en 2,1 % in 2028.
Zal de ECB de rente in september verhogen?
Volgens Michael Field van Morningstar zal de ECB voorlopig waarschijnlijk afwachtend zijn, maar op termijn zonodig weer in actie komen. „Beleggers vinden deze aanpak verstandig, omdat de aandelenmarkten zich over het algemeen goed staande houden, ondanks de toegenomen onzekerheid.”
Volgens Brzeski van ING heeft de recente stijging van de olieprijzen ertoe geleid dat de ECB weer terug is bij de macro-economische context die ten grondslag lag aan haar prognoses in juni. Weliswaar bestaat er nog een kleine kans dat de ECB deze week de rente zal verhogen, zegt hij, maar realistischer is een renteverhoging in september.
Wanneer vinden de volgende ECB-vergaderingen plaats dit jaar?
- Op 23 juli
- Op 10 september
- Op 29 oktober
- Op 17 december
„De ECB zal waarschijnlijk zeggen dat de renteverhoging van juni niet noodzakelijkerwijs de laatste was”, zegt Kastens van DWS. Een nieuwe renteverhoging in september behoort volgens hem nog steeds tot de mogelijkheden, ter afsluiting waarschijnlijk van een verkrappingscyclus.
