Belangrijkste punten
- De olieprijzen zijn gedaald naar het laagste niveau in maanden naar aanleiding van een voorlopig vredesakkoord tussen de VS en Iran.
- Analisten waarschuwen dat het nog wel een tijdje kan duren voordat de olie- en gasprijs weer op het niveau van voor de oorlog staat.
- Een risico voor de olieprijs vormen scheepsverzekeringen, mijnen, een nieuwe afsluiting van de Straat van Hormuz en hervatte vijandelijkheden.
De Verenigde Staten en Iran hebben een voorlopig akkoord bereikt om een einde te maken aan de oorlog die de Amerikaanse president Trump in februari ontketende. Analisten waarschuwen echter dat het nog wel even kan duren voordat de olieprijzen weer op het niveau van voor de oorlog staan.
Nadat de voorlopige overeenkomst zondagavond laat werd aangekondigd, zijn futures op een vat Brent-olie ongeveer 30% gedaald naar ongeveer tachtig dollar, vergeleken met het hoogtepunt halverwege de oorlog. Dat is tien dollar meer dan toen de Amerikaanse- en Israëlische aanvallen op Iran op 28 februari begonnen. Futures op Amerikaanse West Texas Intermediate-olie (WTI) daalden naar ongeveer 78 USD. Maar omdat de details van het voorlopige akkoord nog niet bekend zijn en veel belangrijke kwesties blijkbaar nog niet zijn opgelost, blijft de markt voorzichtig.
„Verwacht niet dat het prijsniveau van voor de oorlog op korte termijn weer wordt bereikt”, zegt Allen Good, hoofd aandelenonderzoek bij Morningstar. „Het zal nog een tijdje duren voordat olieleveringen de markt bereiken en de voorraden moeten eerst weer worden aangevuld. Dat zal waarschijnlijk zorgen voor een hogere ondergrens van de olieprijs dan vóór de oorlog, toen de markten rekening hielden met een overaanbod dit jaar.”
Onzekere prognoses voor olieproductie
Afgelopen maandag heeft Goldman Sachs de prognose voor de prijs van een vat Brent-olie eind dit jaar verlaagd naar 80 USD, terwijl de WTI-prijs volgens de bank dan ongeveer 75 USD zal zijn. De zakenbank verwacht dat de olie-export vanuit de Perzische Golf eind juli weer op vooroorlogs niveau zal liggen en dat de productie in die regio tegen oktober weer op gang zal komen.
Good van Morningstar denkt dat de export snel kan worden hervat, op voorwaarde dat de Straat van Hormuz snel opengaat. Daar doorheen vindt de toevoer plaats van ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie- en gasproductie. Eerst zal de export bestaan uit de voorraden die al in olietankers zitten en kort daarna uit eerder stilgelegde productie. „Dat zou het wereldwijde tekort aan aanbod moeten verlichten. Tot nu toe zijn vooral opslagvoorraden aangesproken om de olieprijs binnen de perken te houden.”
Sommige analisten zijn sceptischer. Capital Economics verwacht dat het twee tot drie maanden zal duren voordat de olieproductie weer op 80% van het vooroorlogse niveau ligt. Het verwacht ook dat de olieprijzen eind dit jaar ongeveer op het hetzelfde niveau zullen liggen als nu, hoewel het bureau ook waarschuwt dat een prijsstijging op de korte termijn tot de mogelijkheden behoort.
„Dat zou ik niet uitsluiten”, zegt David Oxley, hoofdeconoom klimaat en grondstoffen bij Capital. Omdat er nog steeds weinig details over het akkoord bekend zijn, zijn de prijzen op de energiemarkten begin deze week mogelijk te vroeg gedaald. Ondertussen zou de hernieuwde politieke aandacht voor energiezekerheid en het aanvullen van de wereldwijde voorraden die opgedroogd zijn opwaartse druk op de olieprijs in stand kunnen houden.
„Inspanningen om de voorraden weer op peil te brengen, zouden kunnen voorkomen dat de olieprijzen verder dalen dan anders het geval zou zijn geweest,” merkt Oxley op.
De prijs van lng kan dit jaar gaan stijgen
Het zou wel eens langer kunnen duren voor de prijs van vloeibaar aardgas is hersteld. De Europese referentieprijs voor aardgas, het Nederlandse TTF-termijncontract, schommelde dinsdag rond de 42 euro per megawattuur, een stijging van ongeveer 12 euro vergeleken met het niveau vóór de oorlog. Capital Economics verwacht echter dat de prijzen komende winter op het noordelijk halfrond opnieuw sterk zouden kunnen stijgen, met een gemiddelde prijs van ongeveer 55 euro per MWh.
„De lng-markt zal de komende maanden nog meer schade oplopen”, zegt Oxley, die eraan toevoegt dat het jaren kan duren voordat de productie weer genormaliseerd is. De prognose volgt op waarschuwingen van Qatar afgelopen maart dat Iraanse aanvallen 17% van zijn lng-capaciteit voor de komende (maximaal) vijf jaar hadden uitgeschakeld. Uit berichten afgelopen dinsdag blijkt echter dat Qatar ernaar streeft het grootste deel van zijn exportcapaciteit binnen twee maanden te herstellen.
Wat als het vredesakkoord tussen de VS en Iran geen stand houdt?
De financiële markten wachten nadere details af over het memorandum tussen de VS en Iran, dat zij aanstaande vrijdag in Zwitserland zullen ondertekenen. Belangrijke risico’s, die snelle hervatting van de olietoevoer kunnen bedreigen, zijn mogelijke mijnen in de Straat van Hormuz, een nieuwe afsluiting door Iran van deze scheepvaartroute en een grote heropleving van de vijandelijkheden in de regio. Mocht dat leiden tot transportbelemmering in de Straat tot eind dit jaar en in 2027, dan kan de Brent-prijs volgens Goldman oplopen naar 130 USD.
Als het bestand ondertussen geen stand houdt, dan zal het olietransport door de Straat waarschijnlijk weer hard dalen. Dan zullen de olieprijzen binnen een paar maanden weer stijgen tot een kritiek laag niveau, afhankelijk van de overgebleven voorraad. Vóór het bestand werd afgesloten, voorspelde Wood Mackenzie dat de Amerikaanse voorraden ruwe olie binnen één tot twee maanden tot kritiek lage niveaus zou kunnen dalen en de prijs tot 140 USD per vat zou kunnen stijgen.
„Als dit mislukt, [zouden de markten kunnen verwachten] dat de huidige situatie zich herhaalt. Een deel van het volume zal dan wel buiten de Straat om worden weggesluisd, maar veel minder dan vóór de oorlog. Bovendien blijft de wereld dan aangewezen op de voorraden. Dat is onhoudbaar. En omdat de voorraden al sterk zijn gedaald, zullen de prijzen dan waarschijnlijk veel harder stijgen om de vraag af te remmen,” zegt Good van Morningstar.
