Belangrijkste punten
- Zorgen over hoe de Amerikaanse overheidsfinanciën ervoor staan, bepalen nu mede de goudprijs.
- Centrale banken blijven een belangrijke structurele kopers en de fysieke vraag naar en instroom van kapitaal in goud-ETF’s zijn weer toegenomen.
- Aandelen van goudmijndelvers doen het beter dan fysiek goud: de goudprijs, die bijna records breekt, en de gedisciplineerde kostenbeheer zorgt voor aanzienlijk hogere winstmarges en een sterkere kasstroom.
De goudprijs is teruggeveerd. Na een scherpe daling vergeleken met de recordprijs in januari steeg de goudprijs in augustus bijna 10 % en kwam even boven de 4.700 dollar per troy ounce uit. Dat kwam doordat de dollar zwakker was, vanwege de geopolitieke onzekerheid en het verwachte financiële overheidsbeleid. En ook door een nieuwe zorg: de houdbaarheid van de Amerikaanse overheidsschuld, ook een populaire keuze voor beleggers op zoek naar een veilige haven.
Aanleiding was het besluit van het Amerikaanse ministerie van Financiën om meer staatsobligaties met een langere looptijd op te kopen. Het doel daarvan was om het rendement van dit type obligaties te verlagen; recent bereikte dit het hoogste niveau sinds 2007. De maatregel zorgde kort voor een daling van het rendement en verzwakte de dollar. Dit versterkte zogenaamde debasement trade: dat beleggers schaarse activa, zoals goud –of zelfs bitcoin– aanhouden ter bescherming tegen de stijgende overheidsschuld en een mogelijk zwakkere dollar.
„De traditionele opvatting is dat er een verband bestaat tussen beleggen in goud en geopolitiek, inflatie en de behoefte aan veilige beleggingen”, zegt Diego Franzin, hoofd portefeuillestrategieën bij Plenisfer Investments. „De laatste maanden richt de markt zich echter steeds meer op het verband tussen de Amerikaanse staatsschuld, de manier waarop de rentecurve van Amerikaanse staatsobligaties wordt gestuurd en op de koersontwikkeling van de dollar.”
Ondanks een opleving in augustus en gunstiger fundamentele factoren zijn sommige analisten voorzichtig over de vooruitzichten.
Goud staat nog steeds ongeveer 18 % onder het record van eind januari. Sindsdien heeft de onrust op de financiële markten wereldwijd vanwege de oorlog in Iran beleggers ertoe aangezet goudposities af te stoten om geld vrij te maken voor andere beleggingen die onder druk staan. Het gevolg was een koersverschil van meer dan 25% tussen het hoogtepunt in januari en het dieptepunt in juli.
Krachtmeting tussen ministerie van Financiën en de Fed trekt goud twee verschillende kanten op
Volgens Imaru Casanova, portefeuillebeheerder goud en edelmetalen bij VanEck, is het opkoopplan voor staatsobligaties de „nieuwste katalysator” voor de goudprijs. De dollarindex daalde de week na de aankondiging ongeveer 0,9%, terwijl goud meer dan 5% in waarde steeg.
Maar het beleid van het ministerie van Financiën heeft ook te maken met een sterke tegenkracht: de Federal Reserve. Tijdens het symposium van de Fed in Jackson Hole legde voorzitter Kevin Warsh de nadruk op het beheersen van de inflatie en onafhankelijkheid van de centrale bank. De markten vonden dat ‘hawkish’, havikachtig, dus beschouwden hem als voorstander van strenger monetair beleid. Daardoor steeg de dollar en het reële rendement en daalde de goudprijs.
„Deze ontwikkeling doet niets af aan de fundamentele argumenten die voor goud pleiten. Wel maakt het duidelijk dat de ontwikkeling van de goudprijs waarschijnlijk niet lineair zal zijn,” zegt Franzin. „Als beleggers blijven zien dat de Fed zich inzet voor prijsstabiliteit en haar eigen onafhankelijkheid,” zegt hij, „zal dat de dollar steunen en kan de goudprijs tijdelijk stabiliseren.”
Toen de markten steeds meer een renteverhoging in september, begonnen in te prijzen, daalde de goudprijs afgelopen week. Woensdag was die tegen het einde van de dag bijna 7% gedaald.
Aankopen centrale banken en instroom in ETF’s zorgen voor stijging goudprijs
De aankoop van goud door de zorgen over de Amerikaanse overheidsfinanciën is een nieuwe factor die mede de prijs bepaalt. Dat geldt niet voor de vraag naar goud vanuit de centrale banken. Volgens de World Gold Council hebben centrale banken het tweede kwartaal 289 ton goud aangekocht, een stijging van 62% ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. China bleef zijn goudvoorraad uitbreiden; Polen was de grootste koper. Volgens de WGC zijn centrale banken van plan om de komende twaalf maanden door te gaan met het aankopen van goud.
Tegelijkertijd heeft er een omslag plaatsgevonden in de vraag: volgens data van Morningstar is de instroom van kapitaal in goud-ETF’s wereldwijd omgeslagen van een vlak tweede kwartaal naar een netto-instroom van ongeveer 2 miljard dollar in juli.
Ook de fysieke vraag naar goud steunt de prijs van het edelmetaal. Franzin van Plenisfer wijst op de grote Chinese import en de voortdurende inspanningen van de Chinese autoriteiten om een infrastructuur te ontwikkelen die het opbouwen van een goudvoorraad binnen het financiële stelsel vergemakkelijkt.
Kan de goudprijs opnieuw boven de 5.000 uitkomen?
Als overheden grote begrotingstekorten blijven houden en degenen die de rentetarieven bepalen de financieringskosten verder verlagen, wordt goud steeds aantrekkelijker als beschermingsmiddel.
Volgens Mark Haefele, Chief Investment Officer bij UBS Global Wealth Management, zouden de steeds grotere schuldenlast en onzekerheid over de manier waarop overheden die gaan financieren, gunstig moeten blijven voor edelmetalen. Hij voorziet dat de goudprijs de komende twaalf maanden op 5.400 dollar per troy ounce zal uitkomen.
Ook Casanova van VanEck is optimistisch, zij het voorzichtiger. Zij wijst op de combinatie van aanhoudende aankopen door centrale banken, fiscale dominantie, de relatief lage positie in het Westen en het beleid van de Fed dat evolueert. Volgens haar is de consensus onder analisten dat de gemiddelde goudprijs op de middellange termijn boven de 4.000 dollar zal blijven. Maar zij benadrukt dat dit scenario „voorwaardelijk is en niet zeker”.
Een zwakkere dollar en dalende reële rendementen zouden de goudprijs meer ruimte geven om te stijgen. Een havikachtige Fed en een weer sterkere dollar zouden juist het tegenovergestelde effect hebben.
Aandelenkoers van mijnbouwbedrijven lift mee op stijging goudprijs
De sterkste stijging op de goudmarkt zit in de aandelenkoers van mijnbouwbedrijven. De Morningstar Global Gold Index volgt wereldwijd bedrijven die zich bezighouden met aan goud gerelateerde activiteiten, zoals de exploratie, het delven, het verwerken, winnen en smelten van goud. Deze index steeg in augustus 31,8% en de spotprijs van goud 9,7%.
Dat komt door de hefboomwerking in de bedrijfsvoering. „De aandelen van goudmijnbedrijven reageren sterker op de goudprijs, al volgen ze die niet één-op-één”, zegt Casanova. De omzet van een mijnbouwbedrijf stijgt mee met de goudprijs, maar de kosten zijn minder flexibel. Arbeidskosten maken ongeveer 35 à 50% van de totale exploitatiekosten uit, en brandstof en energie nog eens 15 tot 20%. „Als de goudprijs sneller stijgt dan de kosten, nemen de winstmarges verhoudingsgewijs veel meer toe”, voegt zij eraan toe.
Volgens Nicolò Bragazza, portefeuillebeheerder bij Morningstar Wealth, profiteren goudproducenten nu van de recordprijzen en van hun gedisciplineerde kostenbeheersing.
Maar het hefboomeffect heeft ook een keerzijde. Fysiek goud biedt de meest zuivere blootstelling, terwijl beleggen in mijnbouwbedrijven operationele en bedrijfsspecifieke risico’s met zich meebrengt. Daarom schommelt de koers daarvan doorgaans meer. Daar staat tegenover dat ze wel kans bieden op dividend en een groter opwaarts potentieel.
„Als het doel louter beleggen in goud is, heeft volgens Bragazza van Morningstar een directe belegging in goud de voorkeur. „Mensen die een inkomen willen halen uit hun beleggingen, geven wellicht echter de voorkeur aan goudproducenten die dividend kunnen uitkeren en tegelijkertijd een sterke blootstelling houden aan de onderliggende grondstof.”
