Op 31 augustus viert het eerste indexfonds dat opgericht werd zijn vijftigste verjaardag. Op die datum, in 1976, lanceerde een beginnend bedrijf, Vanguard genaamd, onder leiding van wijlen John C. Bogle, het eerste S&P 500-indexfonds op de beurs. Een halve eeuw later beschikken alle aandelenklassen van het fonds, waaronder die van de Vanguard 500 Index VFINX, over een vermogen van 1,67 biljoen dollar. Volgens het Investment Company Institute bevatten indexbeleggingsfondsen en beursgenoteerde indexfondsen (ETF’s) 50% meer vermogen dan actief beheerde Amerikaanse aandelenfondsen.
Ik ben al achtendertig van die vijftig jaar een indexbelegger, waarvan tweeëntwintig als beleggingsadviseur, en in die periode is er voor mij enorm veel veranderd. Ik hoef mensen niet meer uit te leggen wat een indexfonds is en waarom de kosten van een fonds belangrijk zijn. In plaats daarvan nemen beleggers nu zelf contact met me op omdat ze uit dure actief beheerde fondsen willen stappen en over willen stappen naar indexfondsen.
Ik prijs mij gelukkig dat ik Bogle heb gekend en dat ik nog steeds contact onderhoud met Emily Snyder, die jaren zijn assistent was, en met een van zijn zonen, Andrew. Hieronder leest u hoe indexbeleggen ontstaan is en waarom de groei ervan zelfs mij, een aanhanger van het eerste uur, verrast heeft. Ook geef ik mijn visie op wat er volgens mij zou zijn gebeurd als Bogle niet het eerste indexfonds ter wereld zou hebben opgericht.
De lancering van het S&P 500-indexfonds: de geschiedenis daarvan in het kort
Een kwart eeuw vóór de lancering schreef Bogle, toen nog student op Princeton, in zijn afstudeerscriptie dat [de prestaties van] beleggingsfondsen niet superieur zijn ten opzichte van de marktgemiddelden. Toen zijn carrière een vlucht nam en hij voorzitter van Wellington Management werd, schoof hij het idee van indexbeleggen terzijde. Sterker nog, in 1960 schreef Bogle onder het pseudoniem John B. Armstrong voor het Financial Analysts Journal een artikel met als kop „The Case for Mutual Fund Management“, waarin hij actief beheer door professionals verdedigde.
In 1974 ontsloeg de raad van bestuur van Wellington Management Bogle vanwege een onverstandige fusie die hij had georkestreerd. Maar Bogle bleef wel voorzitter van Wellingtons elf beleggingsfondsen. De raad van bestuur besloot om de fondsen, behalve de administratie ervan, zelf te blijven doen. De bestuurders van de fondsen richtten vervolgens een nieuw bedrijf op, waarvan Bogle de bestuursvoorzitter werd. De naam van dat bedrijf: Vanguard.
In plaats van een bedrijf met een winstoogmerk op te richten, kozen Bogle en de fondsbestuurders voor een juridische structuur waardoor de aandeelhouders de eigenaren werden van Vanguard. Bogle zei daarover: „Niemand kan twee heren tegelijk dienen”. Daarmee verwees hij naar de beleggers en eigenaren van de vermogensbeheerder.
Vervolgens stofte Bogle zijn scriptie-idee over een indexfonds af en lanceerde op 31 augustus 1976 de First Index Investment Trust, die de S&P 500 volgde. De instapkosten voor het fonds bedroegen aanvankelijk maar liefst 6%. Bogle’s doel was in eerste instantie om 150,0 miljoen dollar op te halen, maar de beursgang bracht slechts 11,3 miljoen op. Daardoor had Vanguard feitelijk onvoldoende middelen om alle vijfhonderd aandelen uit de index te kopen; er konden er slechts 280 worden gekocht. Bogle noemde het een „complete mislukking”, terwijl de sector het over „Bogle’s dwaasheid” had en indexbeleggen bestempelde als iets „on-Amerikaans”.
Hoe voelde Bogle zich toen? Ik sprak Roger Wood, destijds leidinggevende bij Dean Witter, het effectenhuis dat de verkoop van het fonds aan beleggers leidde. Toen duidelijk werd dat het opgehaalde bedrag slechts een klein deel van het streefbedrag was, zei Wood volgens eigen zeggen dat hij de lancering wilde afblazen en Vanguard wilde compenseren voor de hoge, contant betaalde kosten. Wood vertelde dat Bogle dit pertinent weigerde en iets zei in de trant van: „Absoluut niet. Wij gaan ’s werelds eerste indexfonds hebben. Dit is het begin van iets groots.”
Andrew Bogle vertelde dat hoewel zijn vader het ingezamelde bedrag een mislukking vond, hij de beursgang zelf als een enorm succes zag, omdat daarmee het eerste indexfonds officieel was gelanceerd. Andrew Bogle zei ook dat zijn vader de kritiek op het fonds als ‘Bogle’s folly’ als gratis media-aandacht beschouwde.
Vanguard zou later triljoenen dollars van beleggers aantrekken. Maar een andere manier om het succes ervan te definiëren, is door uit te rekenen (wat ik heb gedaan) wat een inleg van 15.000,0 dollar bij de lancering van dat eerste beursgenoteerde indexfonds nu waard zou zijn. Dat is meer dan 3,6 miljoen dollar.
Jack Bogle had het eerste indexbeleggingsfonds opgericht via de eerste fondsbeheerder die eigendom was van de beleggers zelf. Maar hij had nog een ander doel: het afschaffen van de instapkosten. Ongeveer zes maanden na de lancering van het fonds keurde de raad van bestuur Bogle’s voorstel goed om bij Vanguard als een van de eerste bedrijven de instapkosten af te schaffen. „Mijn stelling was dat wij daarmee onze belofte, die Vanguard verbood om zich bezig te houden met distributie, niet schonden, maar die gewoon afschaften”, schreef Bogle.
Wat als Jack Bogle niet was ontslagen?
Vanguard schat dat indexbeleggen beleggers eind 2025 ongeveer 570 miljard dollar heeft opgeleverd. Bogle heeft mensen zoveel financiële vrijheid geboden dat ik, zoals vele anderen, vond dat hij de presidentiële Medal of Freedom verdiende, de hoogste civiele onderscheiding in de VS. Dat is niet gelukt, maar Bogle heeft wel het leven van miljoenen mensen ten goede veranderd.
Zou Bogle het eerste S&P 500-indexbeleggingsfonds ook hebben opgezet als hij niet bij Wellington was ontslagen? Toen ik dat aan Andrew Bogle vroeg, antwoordde hij: „Ik denk dat het waarschijnlijk moeilijker zou zijn geweest om het indexfonds op te zetten als hij niet was ontslagen, omdat het voor mensen een radicaal andere manier van beleggen was. Maar hij stond erom bekend dat hij er goed in was om zijn ideeën te verkopen en door te drukken, vooral als uit de cijfers van het indexfonds zou blijken hoe beleggers hiervan zouden profiteren.”
tegelijkertijd was het uitsluitend dankzij Jack Bogle’s ontslag bij Wellington dat hij in staat was om een “onbeheerd“ fonds op te richten. Dat is een van die gelukkige toevalligheden die je soms hebt in het leven, zegt Andrew Bogle.
Zou iemand anders het eerste indexbeleggingsfonds hebben gelanceerd als Jack Bogle het niet had gedaan? Zeker. Hoewel het niet in de vorm van een beleggingsfonds was, bestonden er al enkele beleggingsvormen (zoals een pensioenfonds) die gebaseerd waren op de S&P 500-index. Eind 1974 drong Nobelprijswinnaar Paul Samuelson al aan op de oprichting van een goedkoop fonds dat de markt nauwgezet zou volgen. Het idee van een indexfonds was dus al populariteit aan het winnen.
Maar dat betekent niet dat beleggers er dan net zoveel van geprofiteerd zouden hebben als wij de afgelopen halve eeuw. Ik vermoed dat het eerste indexfonds niet zou zijn opgericht door een bedrijf dat eigendom was van de beleggers in het fonds. In plaats daarvan zou het miljarden dollars hebben opgeleverd voor een vermogensbeheerder en diens aandeelhouders, in plaats van voor de beleggers in het fonds. Het doel zou zijn geweest om de winst te maximaliseren, in plaats van de beleggingskosten voor beleggers voortdurend te verlagen. Bogle had zelf miljardair kunnen zijn als hij Vanguard had opgericht als een op winst gerichte onderneming waarvan hij zelf de eigenaar was.
Dus gefeliciteerd, Vanguard S&P 500-index!
Verklaring van de auteur: Ik heb een uitnodiging van Vanguard aangenomen om op 31 augustus de gongceremonie op de New York Stock Exchange bij te wonen ter ere van de vijftigste verjaardag van het S&P 500-indexbeleggingsfonds. Ik betaal de kosten zelf, maar schuif ook aan bij een brunch die Vanguard organiseert.
