Het belegd vermogen in actief beheerde ETF’s in Europa is opgelopen tot 62,4 miljard euro, meer dan het dubbele dan twee jaar geleden.
Dat is indrukwekkend, maar het segment vertegenwoordigt nog steeds slechts 2,6% van het totale ETF-vermogen in Europa, veel minder dan de 10,2% in de Verenigde Staten. Deze kloof laat zien dat Europa zich nog in een vroeg stadium bevindt waar het beleggen in actief beheerde ETF’s betreft.
De belangstelling van beleggers voor actieve ETF’s neemt echter wel toe. Alleen al tussen januari en augustus hebben beleggers 13,4 miljard euro in actieve ETF’s geïnvesteerd, bovenop de 18,4 miljard euro aan kapitaal die in 2024 instroomde. Hoewel dat bemoedigend is, is dat slechts 6% van de totale instroom in ETF’s in Europa. In de VS is dat opvallend genoeg 36%.
Concurrentie neemt toe, maar JP Morgan blijft de marktleider
JP Morgan blijft de dominante speler op de Europese markt voor actieve ETF’s, met een marktaandeel van 56%, voornamelijk dankzij zijn populaire Research Enhanced Index (REI)-assortiment. Fidelity (11%) en Pimco (7%) volgen. Nieuwkomers zoals HSBC, Avantis, Robeco en Goldman Sachs zijn ook nadrukkelijk aanwezig.
Ook de kosten zijn concurrerender geworden. De gemiddelde kosten voor actieve ETF’s in aandelen zijn nu 0,37%, aanzienlijk lager dan de gemiddelde 1,32% die actieve beleggingsfondsen rekenen, maar nog steeds hoger dan passieve ETF’s, die gemiddeld 0,27% kosten. Voor obligaties rekenen actieve ETF’s ongeveer 0,30%, minder dan actieve beleggingsfondsen, maar nog steeds wel iets duurder dan indexvolgers.
Meer momentum voor nieuwe producten
Na jaren van beperkte activiteit zijn er in 2024 en 2025 respectievelijk 60 en 81 nieuwe actieve ETF’s geïntroduceerd. Tot nu toe zijn er nog maar weinig fondsen gestopt. Maar dat is waarschijnlijk eerder te wijten aan de korte levensduur dan dat het een duidelijk bewijs van langetermijnbetrokkenheid is. Naarmate de markt volwassener wordt, zal moeten blijken welke producten blijvers zijn, op basis van de prestaties en de vraag van beleggers.
Systematische strategieën winnen terrein
Door de snelle toename van actieve ETF’s is het voor beleggers steeds moeilijker om onderscheid te maken tussen verschillende producten. Daarom hebben Morningstar-analisten een nieuw classificatiesysteem geïntroduceerd, dat inzicht biedt in hoe actieve ETF’s worden beheerd.
Dit raamwerk maakt onderscheid tussen een discretionaire strategie, waarbij beheerders zelf de selectie en allocatie van effecten kiezen, en een systematische strategie, op basis van kwantitatieve modellen die bepaalde regels volgen.
Eind augustus volgde ongeveer 86% van het vermogen dat in Europa in actieve ETF’s zit, een discretionaire strategie, grotendeels onder invloed van het dominante JP Morgan. Dat beeld begint echter te kantelen. De instroom in actieve ETF’s is dit jaar verdrievoudigd naar 3,5 miljard euro. Dat wijst erop dat beleggers steeds meer openstaan voor een strategie die door een model gestuurd wordt. Aanbieders zoals Avantis, iShares en HSBC hebben ETF’s gelanceerd die op quant-modellen gericht zijn.
Actieve aandelen-ETF’s: gematigd actief
De meeste actieve aandelen-ETF’s in Europa zijn wat Morningstar ‘shy-active’ noemt: zij houden hun benchmark goed in de gaten en werken op basis van een lage tracking error, om net iets beter te presteren dan indexfondsen. Deze producten worden gebruikt als de basis van een portefeuille. De Research Enhanced-series van JP Morgan en Fidelity zijn daar voorbeelden van: ze combineren een beperkt actief risico met concurrerend lage kosten.
Fondsen met een uitgesproken, afwijkende strategie (high conviction funds) blijven zeldzaam, maar winnen wel terrein. Janus Henderson heeft bijvoorbeeld geconcentreerde best ideas-portefeuilles gelanceerd binnen zijn nieuwe Pan European High Conviction ETF en iShares’ AI Innovation ETF richt zich op bedrijven die het gebruik van AI aanmoedigen. Fidelity heeft ook Europa’s eerste semi-transparante actieve ETF geïntroduceerd: fondsbeheerders hoeven niet hun complete beleggingsbeleid openbaar te maken, maar bieden toch voldoende transparant naar beleggers toe.
Actieve obligatie-ETF’s: stille winnaars
Ook op de obligatiemarkt betreden actief beheerde ETF’s nieuw terrein. Onlangs hebben fondsbeheerders producten gelanceerd die gericht zijn op collateralized loan obligations (CLO’s, ofwel op bedrijfsleningen gebaseerde obligaties) en door hypotheken gedekte effecten. Die werden voorheen te complex gevonden voor ETF’s. maar nu bieden Janus Henderson, Invesco en iShares actief beheerde CLO-ETF’s aan; de nieuwe door hypotheken gedekte effecten-ETF van Janus Henderson is de eerste in zijn soort in Europa.
Bij obligaties overheerst nog steeds de discretionaire aanpak. De meeste obligatie-ETF’s baseren zich op fundamentele, door beheerders aangestuurde analyses en niet op kwantitatieve modellen. Die houden het risico doorgaans ook beperkt. Een tracking error van minder dan 1% is gebruikelijk en weerspiegelt de voorkeur van beleggers voor een beleggingsstrategie die de benchmark nauw volgt.
De eerste resultaten zijn veelbelovend. Actieve obligatie-ETF’s presteren beter dan hun passieve concurrenten én dan de klassieke, actief beheerde beleggingsfondsen. Dat komt mede dankzij hun lagere kosten en de van nature inefficiënte obligatiemarkt.
Conclusie: Actieve ETF wordt volwassen
De actief beheerde ETF-markt ontwikkelt zich snel in Europa. Begon dit als een niche van vooral op de benchmark gerichte strategieën, nu wordt het palet uitgebreid met nieuwe beleggingscategorieën en beleggingsstijlen en variëren deze ETF’s in de mate waarin de fondsbeheerder afwijkt van de index. De kosten dalen, de concurrentie neemt toe en innovatie – variërend van een semi-transparante structuur tot quant-modellen – is in een stroomversnelling terechtgekomen.
Voor beleggers betekent dit dat de keuze groter is geworden, maar ook dat dit ingewikkelder is. Het is cruciaal om te begrijpen of een ETF werkelijk actief beheerd wordt, hoeveel risico er wordt genomen en hoe dat in je beleggingsportefeuille past. Actieve ETF’s in Europa zijn “hun comfortzone aan het verlaten”. Daardoor zou dit de komende jaren een van de interessantste segmenten in het beleggingenuniversum kunnen worden.
