Belangrijkste punten
- Economen verwachten dat de ECB de depositorente op 10 september 0,25 procentpunt zal verhogen naar 2,50%.
- Hoe het rentebeleid er daarna zal uitzien, is minder zeker; handelaren rekenen op meer renteverhogingen, maar sommige analisten verwachten na september juist een lange pauze, omdat hogere energieprijzen maar beperkt hebben geleid tot hogere prijzen van andere producten en diensten.
- Verwacht wordt dat de nieuwe ramingen van de ECB voor de inflatie en economische groei slechts kleine aanpassingen bevatten, met een inflatie waarvan nog steeds voorzien wordt dat die in 2027 weer richting de doelstelling van 2% zal bewegen.
Het lijkt erop dat de Europese Centrale Bank de belangrijkste rentes op 10 september met 0,25 procentpunt zal verhogen, omdat door de sterk stijgende energieprijzen de inflatie nog verder boven de ECB-doelstelling van 2 % uitstijgen.
Volgens een voorlopige schatting van Eurostat is de inflatie in de eurozone in augustus gestegen naar 3,3%, versus 2,9% in juli. De kerninflatie, waarbij energie en voedingsmiddelen buiten beschouwing worden gelaten, daalde van 2,5% naar 2,4%, maar de energie-inflatie steeg van 10,3% in juli naar 14,3%.
De inflatiecijfers werden bekendgemaakt tegen de achtergrond van dalende aandelenkoersen en onrust op de wereldwijde obligatiemarkt, omdat hernieuwde raketaanvallen tussen Iran en de VS de olieprijzen opdreven en bezorgdheid over de inflatie vergrootte.
De financiële markten verwachten een renteverhoging door de ECB donderdag
„Enkele ECB-leden hebben zich de laatste weken in het openbaar uitgelaten over de vooruitzichten voor het monetaire beleid. Toch verwachten wij nog steeds dat de depositorente volgende week met 25 basispunten zal worden verhoogd naar 2,50%, omdat het risico dat nog steeds verwacht wordt dat de inflatie verder zal stijgen”, zegt Ulrike Kastens, senior econoom bij DWS.
Ook Joachim Schallmayer, hoofd kapitaalmarkten en strategie bij DekaBank, verwacht dat de centrale bankiers donderdag de rente zullen verhogen. „ECB-voorzitter Christine Lagarde heeft dit vrij duidelijk aangegeven tijdens haar persconferentie in juli. Toen zei zij dat de voorwaarden voor een renteverhoging aanwezig waren, tenzij de cijfers tegen die tijd aanzienlijk verslechterd zouden zijn – en dat is tot nu toe niet het geval.”
Beleggers op de swap-markten, waar handel gedreven wordt in prognoses over de toekomstige rentetarieven, werd met ongeveer 99 % waarschijnlijkheid ingeprijsd dat de ECB tijdens de volgende vergadering de rente 0,25 procentpunt zou verhogen. Voor de komende twaalf maanden wordt rekening gehouden met nog bijna twee verhogingen van dezelfde omvang, waarvan één al in december en een mogelijke tweede verhoging in het tweede of derde kwartaal van 2027.
„Omdat het tempo waarin de inflatie stijgt nog steeds versnelt, is het vrijwel zeker dat de ECB tijdens de vergadering volgende week de rente zal verhogen, conform onze verwachtingen. Maar wij denken dat het nog te vroeg is om al uit te gaan van een derde renteverhoging. Vooral omdat de onderliggende prijsdruk voorlopig nog binnen de perken blijft”, zegt Leo Barincou, senior econoom bij Oxford Economics.
Wat zijn de belangrijkste ECB-rentes?
De ECB heeft de depositorente afgelopen juni verhoogd naar 2,25 procent, na acht verlagingen. Daardoor was deze rente gedaald van 4,00 naar 2,00 procent.
Sinds 17 juni zijn de drie belangrijkste ECB-rentes:
- Depositorente: 2,25%
- Herfinancieringsrente: 2,40%
- Marginale beleningsrente (de rente waartegen banken kort geld kunnen lenen bij de ECB)
Gaat de ECB de rente na september opnieuw verhogen?
Omdat er weinig aanwijzingen zijn dat de hogere energieprijzen doorwerken in een snellere stijging van de lonen, betwijfelen economen of na september nog een verhoging nodig zal zijn.
„Zolang de inflatie vooral door de energieprijzen wordt aangedreven, heeft nog een renteverhoging na volgende week weinig zin. Dat zou de economie in de eurozone kunnen schaden”, zegt Carsten Brzeski, wereldwijd hoofd macro-economie bij ING.
Hij beschrijft de verwachte renteverhoging van volgende week als een voorzorgsmaatregel, om te voorkomen dat hogere energieprijzen doorwerken in andere prijzen en in de lonen. Een depositorente van 2,50 % valt nog steeds binnen de bandbreedte die de ECB als neutraal beschouwt, zegt Brzeski. Meer verhogingen zou een stap zijn richting het beperken van de economische bedrijvigheid.
De stijgende rente op obligaties zorgt nu al voor strengere financieringsvoorwaarden, waardoor de noodzaak voor meer renteverhogingen afneemt, zo stelt Brzeski. Grotere verschillen in de financieringskosten tussen de landen van de eurozone zouden voor extra problemen kunnen zorgen.
Ook volgens Kastens van DWS is er weinig noodzaak voor een restrictief monetair beleid. Door de grote concurrentie kunnen bedrijven hogere kosten slechts beperkt doorberekenen aan de consument. En een relatief gematigde loongroei maakt het onwaarschijnlijk dat er sprake is van een zichzelf versterkend inflatieproces, zegt Kastens.
DWS voorziet dat de depositorente na een verhoging in september tot en met september 2027 2,50% zal blijven. Niettemin verwacht Kastens dat Lagarde de optie van meer verhogingen zal openhouden en zal benadrukken dat beslissingen afhankelijk zijn van nieuwe data.
Schallmayer van Deka: „Wij denken dat twee renteverhogingen – die van afgelopen juni en de verwachte verhoging in september – voldoende antwoord zullen zijn op de gestegen energieprijzen. Mits die niet doorwerken in andere prijzen, geloven wij dat de ECB kan afzien van verdere verkrapping. Wij verwachten zo’n effect niet en gaan uit van een lange rentepauze na september, tot en met eind volgend jaar.”
Er is sprake van een tweede-ronde-effect wanneer de hogere energieprijzen doorwerken in de lonen en op hun beurt tot verdere prijsstijgingen leiden.
Wanneer zijn de volgende ECB-vergaderingen in 2026?
- op 29 oktober
- op 17 december
Het sterkste argument dat pleit tegen een lange reeks renteverhogingen is het beperkte bewijs dat de energieschok een zichzelf versterkende inflatie veroorzaakt. „Op dit moment zijn er geen tekenen dat de onderliggende inflatoire druk zich op bredere schaal manifesteert in de economie”, zegt Kastens. Zij wijst op de gematigde loongroei, gestabiliseerde prognoses over de inflatie en de grote concurrentie, waardoor bedrijven hogere kosten maar beperkt kunnen doorberekenen aan de consument.
Schallmayer van Deka zegt hij de stijging van de cao-lonen in de gaten houdt en ook het verschil tussen die stijging en de werkelijke stijging van het loon en salaris per werknemer. Dat doet hij om te beoordelen of er secundaire effecten optreden. Tot nu toe zijn daar volgens hem geen aanwijzingen voor.
Dankzij de economische veerkracht hebben beleidsmakers niettemin ruimte om in te grijpen. Mark Haefele, Chief Investment Officer bij UBS Global Wealth Management, wijst op de sterkere productie in de verwerkende industrie en Kastens merkt op dat er meer kredieten aan bedrijven worden verleend, ondanks de hogere rentes.
Waarom de gas- en olieprijs hoog blijft
Doordat de vijandelijkheden tussen de VS en Iran opnieuw zijn geëscaleerd, blijven de risico’s voor de energievoorziening ook groot. Europa heeft weinig aardgas in voorraad, waardoor de groothandelsprijzen naar verwachting verder zullen stijgen. De Nederlandse TTF-prijs voor aardgas steeg op 2 september naar meer dan 72 euro per megawattuur, de hoogste prijs in meer dan drieënhalf jaar.
In combinatie met hogere transportkosten en door droogte veroorzaakte prijsstijgingen van voedingsmiddelen en industrieproducten zouden deze factoren ervoor kunnen zorgen dat de totale inflatie pas eind 2027 weer onder de 2% uitkomt, zegt Brzeski van ING.
Schallmayer verwacht dat de prijs van een vat Brent-olie tegen eind dit jaar zal dalen naar 80 dollar per vat en over twaalf maanden rond de 70 dollar zal liggen. Het grootste risico blijven herhaalde aanvallen op de energie-infrastructuur. Daardoor zou de olieprijs weer tot meer dan 100 dollar kunnen stijgen.
Weinig verandering verwacht in nieuwe prognoses ECB over inflatie en groei
De ECB-staf zal ook met nieuwe kwartaalprognoses komen voor de inflatie en economische groei. Maar economen verwachten slechts kleine aanpassingen vergeleken met de prognoses uit juni.
Toen zeiden medewerkers van de ECB dat zij de inflatie gemiddeld op het volgende niveau inschatten:
- 3,0% in 2026
- 2,3 % in 2027
- 2,0 % in 2028
Voor de kerninflatie, waarbij de energie- en voedselprijzen buiten beschouwing worden gelaten, voorspelden zij dat die gemiddeld op 2,5 % zou uitkomen in 2026 en 2027 en op 2,2 % in 2028.
ECB-medewerkers stelden hun prognoses voor de economische groei in de eurozone afgelopen juni als volgt bij:
- 0,8% in 2026
- 1,2% in 2027
- 1,5 % in 2028
Kastens verwacht dat de prognoses over de inflatie grosso modo hetzelfde zullen blijven: de totale inflatie zou in de tweede helft van 2027 weer richting de doelstelling van 2% moeten bewegen.
