Belangrijkste punten
- Als toeleveringsketens van kritieke grondstoffen verstoord raken, zal dat de productie van microchips beperken.
- Het Midden-Oosten is een belangrijke leverancier van helium, aluminium en broom. Deze grondstoffen worden gebruikt om chips te maken.
- Grote techbedrijven zorgen ervoor dat de vraag naar microchips snel toeneemt, vanwege de grootschalige uitbreiding van de infrastructuur rond AI.
De wereldwijde technologiesector zou wel eens de eerstvolgende kunnen zijn die getroffen wordt, als het conflict in het Midden-Oosten nog lang duurt. waarbij nieuwe druk op de toeleveringsketens voor halfgeleiders de huisse van kunstmatige intelligentie mogelijk zou kunnen belemmeren.
De oorlog met Iran heeft de sleutelrol van het Midden-Oosten in de toeleveringsketens van cruciale grondstoffen benadrukt. Die zijn essentieel voor de productie van de microchips die grote technologiebedrijven gebruiken.
„Hoe langer dit conflict duurt, hoe groter de kans dat bepaalde cruciale grondstoffen die deze regio produceert en die in andere toeleveringsketens worden gebruikt – zoals helium in halfgeleiders – ook een probleem gaan worden“, zegt Neil Shearing, hoofdeconoom bij Capital Economics.
Een Zuid-Koreaans parlementslid waarschuwde eerder deze maand al dat de oorlog met Iran de aanvoer van cruciale grondstoffen voor microchips zou kunnen verstoren. Die zijn noodzakelijk voor de toonaangevende chipindustrie van het land. Chipgiganten Samsung KRX en SK Hynix KS behoorden inderdaad tot de categorie zwaarst getroffen bedrijven tijdens een recente uitverkoop in de KOSPI-index. Ze verloren elk 20% van hun waarde, vanwege de bezorgdheid van beleggers over het escalerende conflict en de torenhoge waarderingen in de technologiesector.
Samsung en SK Hynix zijn, samen met Micron MU, de drie grootste leveranciers ter wereld van geheugenchips. Die zijn onmisbaar voor consumentenelektronica en AI-datacenters. Tot hun klanten behoren Magnificent Seven-techbedrijven als Nvidia (NVDA), Microsoft (MSFT) en Apple (APPL).
Die chips zijn in hoge mate afhankelijk van de toevoer van essentiële grondstoffen zoals helium en aluminium, waarvan een aanzienlijk deel uit het Midden-Oosten komt.
Midden-Oosten cruciaal voor toevoer kritieke grondstoffen
Qatar is goed voor meer dan een derde van de wereldwijde voorraad helium. Die stof is onmisbaar voor warmtebeheer bij de productie van chips en voor de lithografie die wordt gebruikt om schakelschema’s op chips aan te brengen. Daar is momenteel geen goed alternatief voor.
Qatar produceert helium als een bijproduct van lng. Maar nadat Qatar Energy de Ras Laffan Industrial City sloot na een Iraanse drone-aanval eerder deze maand is de heliumproductie daar ook gestopt.
Israël en Jordanië zijn verantwoordelijk voor ongeveer twee derde van de wereldwijde productie van broom, een andere essentiële grondstof in het productieproces van halfgeleiders.
Het Midden-Oosten is goed voor ongeveer 8% van de wereldwijde aluminiumcapaciteit en is voor de uitvoer van metalen en de invoer van alumina afhankelijk van de Straat van Hormuz. Verschillende grote producenten in de regio hebben „overmacht“ afgekondigd. Dat betekent dat zij hun contractuele verplichtingen niet meer kunnen nakomen en dat de productie kwetsbaar blijft voor meer energieschokken.
De aluminiumprijs bereikte in maart het hoogste punt in vier jaar tijd: 3.544 dollar. ING denkt dat dit 4.000 dollar per ton kan worden als de sector te maken krijgt met „ernstige verstoringen“.
Volgens Ewa Manthey, grondstoffenstrateeg bij ING zijn verstoringen in de toeleveringsketens al voelbaar, zij het eerder in de vorm van vertraagde leveringen per schip en omgeleide vracht dan in de vorm van minder productie.
„Het laat zien hoe geconcentreerd veel toeleveringsketens voor kritieke grondstoffen zijn en hoe afhankelijk ze zijn van logistieke factoren. Daardoor zijn schokken snel voelbaar op de fysieke markten“, zegt ze.
Hoe groot zijn de gevolgen voor de technologiesector?
De risico’s in de toeleveringsketen van kritieke grondstoffen worden duidelijk op een moment dat chipfabrikanten te maken hebben met een veel grotere vraag door de grootschalige uitbreiding van AI-infrastructuur. Dit terwijl de vraag vanuit datacenters nu al tot een tekort aan andere producten leidt, zoals laptops en auto’s.
De gevolgen van een langdurig verstoorde bevoorrading in het Midden-Oosten kunnen dan ook ernstig zijn voor de technologiesector en voor beleggers die op de AI-hausse inspelen.
“‘Langdurig’: het is het woord dat geen enkele techinvesteerder wil horen”, zegt Dan Ives, wereldwijd hoofd onderzoek technologie bij Wedbush Securities. “Als de crisis rond Iran tot mei duurt, ontstaan er problemen in de toeleveringsketen van kritieke grondstoffen, bedoeld voor de grootschalige uitbouw van AI-architectuur. Maar als de oorlog half april voorbij is, zullen de consequenties ook beperkt zijn.”
Voorraadbuffers van in strategisch opzicht kritieke grondstoffen zullen de directe gevolgen wel enigszins verzachten als de toevoer gestremd raakt. Naar verluidt beschikken Zuid-Koreaanse chipfabrikanten nog over een voorraad helium die voldoet voor ongeveer zes maanden, aldus The Korea Times.
SK Hynix weigerde commentaar te geven op de verstoorde toeleveringsketen en ook Samsung wilde niet reageren. Chipfabrikant Global Foundries (GFS) , die alleen in opdracht van derden chips fabriceert, zei dat het „in direct contact staat met leveranciers, klanten en partners in de regio en noodplannen klaar heeft liggen“. En de Taiwanese chipfabrikant TSMC ( TSM ) liet weten dat het „de situatie nauwlettend in de gaten houdt“.
De sector zal de omvang en duur van het conflict en van gestremde productie nauwlettend in de gaten houden. Analisten waarschuwen echter al dat de gevolgen van een langere oorlog nog vele maanden voelbaar zullen zijn in de technologiesector en daarbuiten.
„[Chipfabrikanten] zouden veerkrachtig moeten zijn als de verstoorde scheepvaart de komende weken weer op gang komt. Maar als de scheepvaart door de Straat van Hormuz langdurig verstoord blijft en/of er blijvende schade wordt aangericht aan gas- en lng-productiefaciliteiten in Qatar ontstaat een groter probleem“, zegt David Oxley, hoofdeconoom klimaat en grondstoffen bij Capital Economics.
„Zelfs als de productie morgen weer op gang komt, duurt het nog vier tot zes maanden voordat de toeleveringsketen volledig hersteld is. Daardoor zijn we in totaal zes tot negen maanden kwetsbaar”, zegt David Roche, directeur van Quantum Strategy.
„Dit is een crisis rond een cruciale, onvervangbare grondstof, die de sectoren technologie, gezondheidszorg en wetenschap raakt. Onze grootste zorg is daarbij op de korte termijn de chipproductie“, voegt hij eraan toe.
